Phao bơm tõm gắn trên bơm chìm nước thải Veratti SVm35-15-1.5F tại kho Nam Minh

Phao bơm tõm không ngắt, bơm chạy không lên nước: kiểm tra theo thứ tự nào?

Phao bơm tõm không ngắt, hoặc bơm vẫn chạy mà nước không lên, là hai tình huống hay gặp với bơm tõm ở hố thu gia đình. Phần lớn trường hợp không phải cháy bơm: phao bị kẹt, van một chiều hỏng, ống xả tắc hoặc bơm không đủ cột áp. Bài này đưa ra thứ tự kiểm tra từ việc dễ đến việc khó, để anh chị xác định đúng lỗi trước khi gọi thợ hay mua bơm mới.

Phao bơm tõm gắn trên bơm chìm nước thải Veratti SVm35-15-1.5F tại kho Nam Minh
Hàng thực tế tại kho Nam Minh: bơm chìm nước thải Veratti SVm35-15-1.5F 1,5 kW 220V, phao gắn sẵn cạnh thân bơm.

1. An toàn điện trước khi động vào bơm tõm

Bơm tõm nằm trong nước thải và dùng điện lưới, nên mọi thao tác dưới đây đều bắt đầu bằng ba việc:

  • Ngắt aptomat và rút phích cắm trước khi thò tay xuống hố, kéo bơm hay chạm vào phao, ống.
  • Không tự chui xuống hố ga, bể phốt. Khí trong hố kín có thể gây ngạt. Hãy kéo bơm lên bằng xích hoặc dây treo, không kéo bằng dây điện.
  • Dừng ngay nếu aptomat nhảy, dây điện nứt hoặc có mùi khét. Không bật lại nhiều lần, vì đây là dấu hiệu chạm điện hoặc kẹt cánh, cần thợ điện kiểm tra.

2. Xác định đúng triệu chứng của bơm

Quan sát bơm vài phút rồi đối chiếu để đi thẳng vào mục cần xem:

  • Nước đã cạn mà bơm vẫn chạy: lỗi ở phao, xem mục 3.
  • Bơm chạy, mực nước không giảm, ống xả không ra nước hoặc ra rất yếu: xem mục 4 và mục 5.
  • Bơm bật tắt liên tục mỗi vài chục giây: thường do van một chiều hoặc dây phao quá ngắn, xem mục 3.
  • Bơm kêu ù nhưng không quay: ngắt điện ngay, khả năng kẹt cánh hoặc hỏng tụ, xem mục 4.

3. Phao bơm tõm không ngắt: kiểm tra theo thứ tự

Bước 1: Phao có bị kẹt không?

Đây là nguyên nhân gặp nhiều nhất. Phao mắc vào thành hố, ống xả, dây điện hoặc xích treo sẽ không hạ xuống được, nên bơm không nhận tín hiệu ngắt. Rác, tóc, dầu mỡ bám quanh phao cũng gây hiện tượng tương tự. Gỡ vướng, rửa sạch phao và sắp lại dây sao cho phao lên xuống tự do.

Bước 2: Dây phao có dài quá so với hố không?

Dây phao dài trong hố nông làm phao nằm trên đáy hố hoặc tựa lên thân bơm trước khi xuống đủ góc ngắt, nên bơm chạy mãi. Ngược lại, dây quá ngắn khiến bơm bật tắt liên tục. Chỉnh lại điểm kẹp dây để bơm ngắt khi nước vẫn còn ngập buồng bơm, tránh chạy khô làm hỏng phớt.

Bước 3: Nước có chảy ngược về hố không?

Khi van một chiều hỏng hoặc không có van, nước trong ống đứng tụt về hố ngay lúc bơm dừng. Mực nước dâng lại, phao lại đóng, bơm chạy tiếp. Dấu hiệu dễ thấy là nghe tiếng nước chảy ngược sau khi bơm tắt. Vệ sinh hoặc thay van một chiều, và kiểm tra chiều mũi tên trên thân van.

Bước 4: Nước về có nhiều hơn khả năng bơm không?

Vòi rò, bồn cầu rò, nước mưa hoặc nước ngầm thấm vào hố có thể làm bơm chạy gần như liên tục dù phao vẫn tốt. Khóa các nguồn nước trong nhà rồi xem mực nước hố có còn dâng không. Nếu còn, cần tìm chỗ rò trước khi nghĩ đến thay bơm.

Bước 5: Thử công tắc phao

Sau khi đã loại các nguyên nhân trên, kéo bơm lên, đặt trong thùng nước trên nền khô, cắm qua aptomat chống giật. Dùng que khô nâng phao lên rồi hạ xuống, không chạm tay vào nước khi bơm có điện. Nếu hạ phao mà bơm không dừng, tiếp điểm trong phao có thể đã dính; nếu nâng phao mà bơm không chạy, phao có thể đã hỏng hoặc ngấm nước. Trường hợp này nên thay phao đúng loại, không đấu tắt phao để chạy tạm vì bơm sẽ mất bảo vệ cạn nước.

4. Bơm chạy nhưng không lên nước: kiểm tra theo thứ tự

  1. Van trên đường ống: xem van khóa có đang đóng không, van một chiều có lắp ngược hoặc kẹt rác không.
  2. Kẹt khí trong buồng bơm: hay gặp sau khi hố cạn hoặc vừa lắp lại bơm. Ngắt điện, nới rắc co phía trên bơm cho khí thoát rồi siết lại. Nếu lỗi lặp lại, thợ có thể khoan một lỗ xả khí nhỏ trên ống đứng, nằm dưới van một chiều và trong lòng hố.
  3. Nghẹt cửa hút: kéo bơm lên, làm sạch bùn, túi nilon, tóc và giẻ ở rọ hút. Kê bơm cao hơn đáy hố một chút để không hút bùn lắng.
  4. Tắc hoặc gập ống xả: tháo ống ở gần bơm và cho bơm chạy thử trong thùng nước. Nước ra mạnh thì lỗi nằm ở đường ống phía sau.
  5. Cánh bơm kẹt hoặc mòn: bơm kêu ù, nóng nhanh hoặc nước ra yếu dần dù ống thông. Với bơm 1 pha, tụ yếu cũng có thể làm động cơ khó khởi động. Phần này nên để thợ hoặc trung tâm bảo hành xử lý.
  6. Bơm không đủ cột áp: nếu mọi thứ đều tốt mà nước vẫn yếu, hãy đối chiếu ở mục 5.

Các lỗi khác khi vận hành được tổng hợp trong bài sự cố thường gặp của bơm chìm nước thải.

5. Đối chiếu cột áp: bơm có đủ sức đẩy nước không?

Số “cột áp max” trên catalogue là độ cao mà tại đó lưu lượng gần như bằng 0. Vì vậy một bơm có cột áp max 8 m sẽ gần như không ra nước nếu đường xả cần khoảng 7–8 m. Cột áp cần được tính bằng độ cao từ mặt nước trong hố đến điểm xả, cộng thêm tổn thất do chiều dài ống, co cút và van.

Ví dụ tham khảo: hố sâu 2 m, điểm xả cao hơn mặt sân 3 m, cộng thêm khoảng 1–2 m tổn thất đường ống thì cần chừng 6–7 m. Bơm Veratti SVm9-8-0.25F đạt 6 m³/h tại 5 m, nên ở mức này nước sẽ yếu rõ rệt. Đổi lên SVm20-12-0.55F, đạt 10 m³/h tại 9,7 m, sẽ dư sức hơn. Ống càng dài, càng nhiều co thì tổn thất càng lớn, nên cần đo thực tế.

Bảng dưới đây là các model 1 pha 220V có phao đang có trên web, thông số lấy từ trang sản phẩm:

ModelCông suấtLưu lượng max (m³/h)Cột áp max (m)Điểm làm việc tham khảoPhù hợp khi
Veratti SVm9-8-0.25F0,25 kW986 m³/h tại 5 mHố ga, bể phốt, xả thấp và gần
Veratti SVm10-8-0.37F0,37 kW98,16 m³/h tại 6 mHố thu nhà phố, cống xả gần
Veratti SVm20-12-0.55F0,55 kW2012,110 m³/h tại 9,7 mBơm cũ yếu vì xả cao 7–9 m, cần nhiều nước hơn
Veratti SVm20-15-0.75F0,75 kW2015,510 m³/h tại 12,4 mXả cao khoảng 10–12 m
Veratti DG80G0,75 kW2111,812 m³/h tại 6,4 mNước có cặn lớn, hạt rắn qua được 35 mm, xả thấp
Veratti SVm25-15-1.1F1,1 kW2515,115 m³/h tại 11,1 mHố thu nước về nhanh, xả khoảng 10 m
Veratti SVm35-15-1.5F1,5 kW3515,120 m³/h tại 10,9 mTầng hầm, hố gom lớn, cần lưu lượng cao
Veratti SFm6-15-0.37F (inox)0,37 kW917,46 m³/h tại 15,6 mXả cao, lưu lượng nhỏ, nước ít rác (có giỏ lọc inox)
Veratti SFm6-22-0.75F (inox)0,75 kW1224,46 m³/h tại 22,1 mXả rất cao, trên 20 m, nước ít rác

Xem thêm toàn bộ bơm chìm nước thải Veratti hoặc bài bảng model Veratti SV và SF. Nếu mới chọn bơm cho hố thu, anh chị có thể đọc cách chọn công suất bơm tõm cho gia đình.

6. Khi nào nên sửa, khi nào nên đổi bơm?

  • Chỉ cần vệ sinh, chỉnh lại: phao kẹt, dây phao sai độ dài, rọ hút nghẹt, kẹt khí, ống tắc.
  • Thay linh kiện: van một chiều hỏng, phao hỏng tiếp điểm, tụ yếu, phớt rò.
  • Đổi bơm khác: bơm không đủ cột áp, lưu lượng nhỏ hơn lượng nước về, hoặc nước có nhiều rác sợi thường xuyên làm kẹt cánh. Khi đó nên xem bơm chìm nước thải cắt rác.
  • Hố lớn, cần chạy luân phiên hoặc báo lỗi: cân nhắc dùng tủ điện điều khiển bơm thay vì chỉ dựa vào một phao.

Các dòng khác có tại danh mục bơm chìm nước thải.

7. Câu hỏi thường gặp về phao bơm tõm

Phao bơm tõm không ngắt có làm cháy bơm không?

Có thể. Nếu nước đã cạn mà bơm vẫn chạy, động cơ mất nước làm mát và phớt chạy khô, lâu dần dễ hỏng. Khi thấy bơm chạy lúc hố cạn, nên ngắt điện rồi kiểm tra phao ngay.

Có thể bỏ phao, cắm điện trực tiếp để bơm chạy không?

Không nên dùng lâu dài. Bỏ phao thì bơm mất chức năng tự ngắt khi cạn. Nếu cần bơm khẩn cấp, phải có người trông và tắt trước khi nước xuống dưới mức an toàn của bơm.

Vì sao bơm mới lắp chạy mà không lên nước?

Với bơm mới, hãy kiểm tra trước tiên: van một chiều lắp ngược chiều, van khóa đang đóng, kẹt khí trong buồng bơm, hoặc đường xả cao hơn khả năng của bơm.

Bơm bật tắt liên tục có sao không?

Khởi động quá dày làm động cơ và tiếp điểm phao nhanh hỏng. Hãy kiểm tra van một chiều, tăng khoảng hành trình phao nếu hố cho phép, và xem hố thu có quá nhỏ so với lưu lượng bơm không.

Liên hệ báo giá và tư vấn: 0964 988 688 (Mr Vinh) – số phụ 0835 899 599 / 780 Minh Khai, Vĩnh Tuy, Hai Bà Trưng, Hà Nội